francique moselle

Mittwùch de 26. April 2017

 

Conte en francique luxembourgeois (Pays de Grindorf, Moselle)

1 De Wolef un deï Ferkeln

2 Da Wolf un da Fuchs gehn Fisch fongen

3 Die Vorsehung

4 Unser Herrgott und dr Petrus

5 Ohne Sorje

6 E Frau wü nit hedd wille spinne

 

 

 

1   Conte en francique luxembourgeois (Pays de Grindorf, Moselle)

 

De Wolef un deï Ferkeln

De Miller, den hat seïn Sau met Ferkeln en deï Niddwiß gelooß, fir ze wäden un deï Ferkeln ze sonnen. Un do es e Wolef komm, un de wor hongrech, un do hot hen zu de Sau gesohd : "Wat fir ent vun den Ferkeln greïn ich dann ?" Un do hot de sau gesohd: "Welsch daü mit deïner dreckichen Schneß lo e scheen weïß Ferkel hollen ? Wonn daü gär ent hedscht, un dann musch de en d'Nidd gehen und deï Schneß weschen!"
Do es de Wolef an d'Nidd gang.
Er wor ewer aal un kränkenlech und hot seïn Schneß ganz weït en d'Nidd geworf. Un do hot de Sau e Kreïsch gedon, dat de Miller 't heïren hot. Un do es de komm met'm Meschtgrev un hot de Wolef geschlooh, dat hen d'hennerscht-dirvescht gefaal es. Un do es de sau met hihren Ferkeln en de Stall gang, un do es de Wolef sech en de Sonn setzen gang fir sech ze drechnen. Un hene hot dabeï geduecht : "Ech dommen Wolef, gehen nach meng Schneß weschen, fir e Ferkel ! Deï anner Welf hollen sech e Ferkel, ohne ze frohn!"

He wor ewer hongrech, un do es hen gang bez opp de Baach zwischen Schwerdroff un Otzweiller. Do hot'n zwön Geißen font. Deï hun do an enger Heck gefrääß, un dat wor grad Sondehs en de Vesperzeït. Un do hot'r gesohd, er wär so hongrech, un wat fir ent dedd kreïen, deï jong oder der deï aal.

 

Deï aal Geiß wär jo meïh, awer deï jung wär meïh zort. Un do hot deï Geiß gesohd: "d' es weil grad Vesper ze Schwertroff, un dann helfsch de uus Vesper sengen, un dann kannsch donoh ent holen, wat fir ent de wellscht! Dann sengscht daü de Baß, dat Zickel sengt deï eïscht Stemm un ech deï zwät. Un dat muß ganz scheeïn gehen!" Un do hun se ugesang. De Wolef : "Huhuhuhu", un dat Zickel ganz seïn : " Äääää", un deï Geiß: "Mähmähmähmähmäh."

un in der Zeït woor d'Vesper aus, un do hun se dat Geheil vun dem Wolef un dat Gejammer vun den Geißen heïren, un do seïn Schwertroffer Bauern dropp zuogang met Greeven, Ha'en (Hacken), Kneppeln un dergleichen. Un do hun deï de Wolef geseïn unhun ihr Geißen in'n Gefoohr geseïn, un weï de Wolef de Bauern geseïn hot so bewaffnet, es hen fortgelaaf. Weï hen weit genuoch fort wor, hot hen sech bedouet iwer seïn Dommhet. Un do hot'n zoü sech selwer gesohd: "Ech dommen Wolef gehen meng Schneß weschen fir en Ferkel, un echn gehen de Vesper sengen fir'n Geiß, un ich kann keen Buostowen un keen Nouet !
Deï anner Welef sin net soü domm!"
Do es hen weider gang bes noh Kotentroff. Un do wore e grad en'n Wiß dreï Schoof opp dr Wäd. Do hot hen gesohd: " "Wat fir ent greïen ich dann eweil?" Do wor e Widder debeï, e Schoof un e Lamm. Do hot de Widder gesohd: "Daü helfscht uus deï Wiß meessen, un daü kaanscht ent hollen, wat fir ent de wellscht! Ich gehen ", hot de Widder gesohd, " on deï Mark elei, dann stellscht daü dech an deï Meïtten, un d'Schoof dat geht opp deï anner Mark", un d'Lamm hot e Wenk kreït, et soll sich opp häm ze maachen. "So, weil guksch daü ganz scheen lo enaus, un do fänken mir an ze meessen."
De Widder un d'Schoof , deï sin opp de Wolef zugelaaf, fir ze meessen. De Wolef hot awer net derfen em sech kucken, un domet honn deï zwee Schoof hen soü zesummen gequetscht, dat'm Heïren un Gesehn vergang es. Un do sin de Schoof heemgelaaf.
Wie de Wolef ze Besennung komm es, do hot hen geduët: " Ech dommen Wolef gehn lo her, meng Schneß weschen fir e Ferkel, ech gehn de Vesper sengen fir e Geiß un kann keen Buostowen un keen Nouet !
Ech gehen Wißen vermeessen un kennen keen Aar un keen Ruet. Ech sin de dommschde Wolef, wuo-et gedd! Deï anner Welef deï senn net suo domm, deï frohe net lang !
Do es hen weïter gang bes noh Buurich-Esch."

Do hot 'n Perd met'm Fillen gesehn in e Parich, un dad hedd'm guod gefall fir ze freeßen. Awer hen hot dem Perd nit richdich getraut, un do hot'n mol gefroht, weï aal dat Fillen wär. Un do hot d'Perd gesohd: "Kuck elei uf meï hinnerschden Fouß, do steht 'd geschrif!
" un do es de Wolef dohin gang, fir ze lieesen, un en der Zeït wu hen seï Breel owgewescht hot, hot d'Perd 'm ehn opp de Kopp geschloh, dat hen teïrmelech woor es. Un do es'd Perd met seïn Fillen heem gang.

Weï hen zu sech komm es, hot hen geseïn, dat seïn Breel kabot wor, un do hot'n de Weh vereïrrt un es grad durch den Hoff gelaaf in'n Pletz delangscht. Do hun awer de Heïner un de Gäns en derort'n Spektakel gemaaht, dat de Leït him geseïn hun, un do sin deï him nohgelaaf, un do hen de Weiher net geseïn, un do es hen do durch gelaaf un es ganz naaß gen. Un weï'n sech gedrechnet hot, un do es'n opp de Wald zu gelaaf, un dos es 'n bei Zeiringen komm, un do hot hen sech en seïner Erschepfung enner än Eechbaam gelucht. Un do hot grad opp der Eech e kleener Bub geseeß, fir Holz ze sammeln, un do hot den de Wolef geseïn, un en seïnen Ängschden es him seï Beil aus de Hand gefall un es em Wolef grad en de Panz gang, dat de Treipen (Eingeweide) eraus komm sin.
Un do es de Jong en seïnen Ängschden heemgelaaf beï seï Papp un hot gesohd: " Papp, ech hun de Wolef gefang. "
"Och näh, ech gläwen dat net, dat daü kannscht e Wolef fänken."
"Mais, kommt met, do gesidd r'n! "
Do es de Papp metgang met dr Hott, fir en heem ze brengen. Un do hun se'n opp de Hott geluet, un do sin se durch Zeiringe gang, un se hun'n de Leït gewies, un d'woren awer arm Leït, un do hun se gesohd, et soll jederähner finf Sous gen, fir en ze kucken. Vun Zeiringen sin se noh Grindorf gang, fir en ooch do ze weïsen. Un weï s eihr Hott voll geld haaten, do hun se de Wolef ewechgeworf un sin heem gang.
Do wor ähn vun Zeiringen un ähn vun Grindorf, die hun de Wolef owgezuh un hun sech Kaupen dervun maachen geloß.
Un wann se net zerreß sin, dann hun se se noch haut.

HAUT

 

2    Conte en francique mosellan (Basse-Vigneulles, Moselle)

 

NB: Ici on reconnaît le "bit" très spécifique  des franciques mosellans qui signifie "avec" (mit en allemand)

Kurv = panier , Hohnf = chanvre , Hutt = peau

 

Da Wolf un da Fuchs gehn Fisch fongen

 

Da Fuchs hot mol dem Wolf verzehlt, wot for scheen Fisch äß in dr Boch sin. Da Wolf is boll verzwiwwelt, for dabber gehen, Fisch ze fongen. In dr Naht bin se alle zween on de Boch gong, un da Duchs hot'n Kurv bitbraht.

Drnoh säht'r zum Wolf:

-         Jetz binn ich dir den Kurv on den Schwohnz, un denoh gehn mr alle zween in't Wosser. ich fongen de Fisch un wirfen dir se in de Kurv.

Da Fuchs hot glich ainen gehat un hot'r wider ainen gehat, un uf aimol is dr Kurv voll gewähn. jetz hot da Wolf den Kurv willen us dr Boch ziehn. Er hot'n boll nit gepockt un hot gezoh bit oller Macht. Uf aimol is de Hutt losgong un de Schwohnz hot sich geschint. Jetz hot da Wolf awer gejommert! Ven sin scheener Schwohnz hot'r nischt meh gehat äß wie die kahl Rut.

Da Fuchs hot 'n awer gedrescht:

-         Dat is nischt! säht'r. Ich moch da meh meh'n scheenen Schwohnz, wie der lo gewähn is.

In da nägschd Naht is da Fuchs in'n Garten geschlicht un hot'n Bindelchen Hohnf gestohl. Dobit hot'r dem Wolf wider en scheenen Schwohnz gemach.  Jetz is emol 'n sehr kolt Naht gewähn. Die zween honn'n Fier gemoch in dr Hetschgass (do honn de Liet frieher de Hohnf gehetscht), for sich ze wirmeln. Glich hot da Fuchs angefong, gejen dat Fier ze loifen, äß wonn'r witt drib springen. Awer allemol is'r vir dran stehnblib. Do hot da Wolf'n usgelacht un hot gesaht:

-         Jetz wersch de mol gesin, wie ich iber dat Fier lo springen!

 

Er hot'n Sotz gehol un is dribgesprung. Awer dobeï is sin Hohnfschwohnz angong un is gonz verbrennt. Jetz hot'r munso lo rimloifen.

HAUT

 

 

3  Conte en francique rhénan (Obergailbach, Moselle)

 

 

Die Vorsehung

 

Es war emol e Pater. der hat immer nohgegriwwelt was die geddlich Vorsehung wär.  Do hat unser Herrgott ihm ehne geschickt uss dr onnere Welt, for ihm ze sohn, was die geddlich Vorsehung isch. No sin se mitnonner geräst un sin in e Huss kumm zu Liet, wu se sehr gudd bewirt honn. Sie honn ne gudd ze esse ginn un ze trinke. Wie se furt gong sin, un do hat der uss dr onnere Welt denne Liet e goldene Becher gestohl. No saht dr Pater:"Was hasch du jetz gemach?"

De gudde Liet, wu jetz eso gudd mit uns ware, hasch de jetz de Becehr gestohl!"

No sin se widder furt geräst un sin widder in e onner Huss kumm. Un de Liet ware sehr grob gän se un honn se nit gudd bewirt. No hat der uss dr onner Welt denne schlechte Liet denne goldene Becher hingestellt, awer daß's nit gesiehn honn.

No sin se widder furt un sin a widder zu gudde Liet kumm. Die honn's a sehr gudd gemennt mit ne. Un wie se furt gong sin vun denne Liet, un do hat der uss der onner Welt ne's Huss ongesteckt. Un do hat der Pater gesaht: "Was machsch de donn jetz do? Jetz ware die Liet so gudd mit uns, un jetz gehsch de un stecksch denne Liet noch's Huss on, wu se's doch so gudd gemennt honn mit uns!"

jetz sin se widder furt und sin widder zu gudde Liet kumm. No sin se widder widdersch geräst un honn noh awwer de Weg nimeh gewisst. Un nodd hat der Monn sine Bu mitgeschickt, for de Weg ze wiese. No sin se iwwer e Brick gong. No geht der uss dr onnere Welt un werft denne Bu in's Wasser, daß'r versoff isch.

jetez hat dr Pater gesaht: " Jetz longt's mr awwer mit dir! Jetz gehen ich nimeh mit dr! Wu dr Monn es so gudd mit uns gemennt hat, un hat denne Bu mit geschickt, un jetz werfsch du ne ins Wasser?"

"jetz will ich dr sohn, was die geddlich Vorsehung isch", saht der uss dr onnere Welt. "Mir ware bi denne gudde Liet, wu ich denne Becher gestohl honn. un der Becher war vergift, un ich hon ne denne beese Liet hingestellt. Un die honn's nit gewisst. Wonn die druss trinke, werre se vergift. Denne gudde Liet, wu ich's Huss ongesteckt honn, die honn e Schatz gehat im Keller, viel Geld, wu se nie gefunn hedde, wonn ich ne's Huss nit ongesteckt hedd. Un denne Bu, wu ich ins Wasser geworf honn, der hedd später e Raiwer gewe, e Méérder."

 

HAUT

 

4  Conte en francique rhénan des villages verriers du pays de Bitche (Lemberg, Moselle)

 

(NB: la langue des villages dits verriers se caractérise par le fait qu'ils pratiquent la diphtongaison alors que le francique rhénan est majoritairement monophtongué. Les villages verriers ont été influencés par des artisans venus de Bohême. Les diphtongues divergeant du rhénan  sont matérialisées pour le lecteur en bleu. En général, le se remplac epar un i, le ou par un au )

 

Unser Herrgott und dr Petrus

 

Im Onfong, wie unser Herrgott uf dr Welt erum gong isch, ze prediche un ze lehre, do isch a dr Petrus uf Wonnerschaft gewenn. Wie se enonner begehnt sin, hat dr Petrus unsere Herrgott g'froht, wu er enonne gehn will. No hat unser Herrgott g'saht: "ich geh Lt selich mache!"

"Was isch donn dis", hat dr Petrus g'froht. "Willsch de mich mit dr gehen losse?"

"Jo", hat dr herrgott g'saht, "du konnsch mitgehn. Du musch awer bede lehre un a bede wille un musch frùmm sin!"

Denoh sin se zwische zwei Derfer kumm, un wie se im halwe Wäh gewenn sin, honn d'Glocke ong'fong ze lte, un dr Petrus hat unsere Herrgott g'froht, for was aß die Glocke dedde leïte ? No hat unser Herrgott g'saht:"In dem Dorf do hinne leïte se for e Hochzt, un in dem Dorf do for e Dode ze begrawe."

Do hat dr Petrus g'saht: " Do gehn mr ousenonner, aß mr ebbes verdiene. Du gehsch zu dem Dode un ich geh uf die Hochzt."

No isch unser Herrgott gong un hat de Dode widder lewendich gemacht. Do hon'm die Lt hunnert Fronke g'schenkt. Dr Petrus hat sich uf dere Hochzeït umgedon, hat onnere ing'schenkt un sich selwer aa. No, wie die Hochzeït om End gewenn isch, hon se nem e Fronke ginn. Dr Petrus isch zefriede gewenn un er hat Wunner gemennt, was'r verdient hat un hat sich uf de Wäh gemacht, for zu sm Komerad ze kumme. Er hat gedenkt g'hedd: "B de Dode isch nix ze verdiene, do muß mr zu de Lewendiche gehn," un er isch froh un stolz gewenn mit sm Verdienscht.

Wie'r widder zu unserm Herrgott kumm isch, hat'r schun vun wtem de Arme hochg'streckt mit snem Fronke in dr Hond un hat geruft: "Luh mol, was  ich verdient honn! Un was hasch du verdient?"  Unser Herrgott hat gelacht un saht:" Ich honn meh wie du!" Er hat sn Säckel ufgemacht un hat'm Petrus die hunnert Fronke gezeiht.

Dr Petrus isch nit dumm gewenn un werft schnell seïne Fronke aa in dis Säckel un ruft: "gemähn, gemähn, mir dun alles z'somme". Unser Herrgott hat's gudd sin gelosst un wie se noh wter gong sin, sin se zu ere Herd Schof kumm. Do hat unser Herrgott 'm Petrus Geld ginn un hat zu'm g'saht: " Geh zum Hirt un sah zu'm, er soll dr e Lämmel verkaafe. Noh kochsch uns die gonz Gäling mit".

"Jo", hat dr Petrus g'saht. Un er hat's Lämmel gemetzt un aa 's gonz Gäling gekocht. Iwer dem Koche isch's Herz immer owe druf kumm im Dibbe. Er hat's e paar Mol enah getunkt und er isch aa hungrich gewenn, und wie's eweck gewenn isch, hat'r gedenkt: "Oh, dis bisselche merkt m Komerad gar nit!"

Er hat seï Messer genumm un hat sich's abg'schnitt un hat's gess.

Wie noher 's Esse uf de Disch kumm isch, hat unser Herrgott g'froht: "Wu isch donn's Herz?" Ich will sunscht nix aß wie's Herz!"  Un dr Petrus hat's noch helfe suche un hat glch g'saht:"Es isch kenn herz debeï gewenn, es hat kenn's g'hedd."

"Nä", saht der Herrgott, "ohne Herz hedd's nit kinne lewe." Un dr Petrus hat sich verschwor, hoch un der un b alle Häliche un hat behaabt: "Es isch doch eso!" Er hat's nit gess. Es hat kenn Herz g'hedd.

Was hat unser Herrgott wille mache? Er hat's misse gudd sin losse. Jetz, wie se widder wtergong sin, sin se noch emol on zwei Dérfer kumm. Don honn widder die Glocke gelit. Un dr Petrus hat g'froht:"For was lt's donn jetz?" Do saht unser Herrgott:" Do in dem Dorf lt's for e Hochzt". Do hat dr Petrus dabber gesaht: "Loß mich jetz emol zum Dode gehn  un geh du zu dere Hochzt." Er hat dis g'saht in dere Mänung, er kinnt aa gudd hunnert Fronke verdiene. Er froht unsere Herrgott: "M Liewer, wie hasch donn du dis gemacht, wie du de Dode ufgeweckt hasch ?"

"Jo", hat unser Herrgott g'saht, "ich honn zum Dode g'saht: 'Steh uff, im Nome des Vadders un des Sohnes und des häliche Gäschdes! No isch'r ufg'stonn."

"Schun gudd", saht dr Petrus, "isch dis alles ? Dis bring ich aa ferdich. Ich wäß jetz schun, wie's geht!" Un er sich in's Dorf gong, wu se'n em de Dode entgje gebrung honn. Wie dr Petrus dis g'sin hat, do hat er mit heller Stimm geruft, sie solle halde bleïwe. Er will denne Dode widder lewendich mache. Die Leït sin froh gewenn un honn 'm Petrus aa die hunnert Fronke wille ginn, wonn'r 's ferdich bringt.

Sie honn die Dodelad ufgemacht un dr Petrus hat gesaht: "Im Nome dr häliche Dreïfaltichkät, steh uf!" Awer der Dode hat sich nit gemuckst. Er isch nit ufg'stonn un dr Petrus hat schun Ongscht griet un er hat seïne Sähne noch emol g'sproch: " im Nome des Vadders un des Sohnes und des häliche Gäschdes, steh uf!" Awer der Dode isch nit ufg'stonn. No isch'r zornich wor un hat g'saht:"Do blb in dr Dwels Nome leïe!"  Un wie die Lt e so beese Redde g'hért honn un g'sin honn, daß se vum e halwe Narr g'fobbt werre un bedroo, no honn se die Dodelad stehn gelosst. Sie honn ne g'fasst un honn ne zum Galje g'schläft un hon ne wille ufhänke.

Unser Herrgott isch longsom die Stroß wtersch gong. Er hat jo gewisst, wie's dem Petrus gängt ! Er hat numme gär wille g'sin, wie'r sich dezu stellt vor'm Gericht. Unser Herrgott saht zum Petrus: "Oh, m liewer Komerad, wu bisch du donn dron?" Un dr Petrus isch gonz zornich wor un hat geruft un g'scholl:"Du hasch mich de Sähne nit richdich gelehrt!"

"Ja", saht unser Herrgott, "ich honn dich ne schun richdich gelehrt! Du hasch's numme nit richdich verstonn un begriff! Es mohn jetz sin wie's will! Wonn de mr jetz sahsch, wu das Herz vum Lämmel enonne kumm isch, do mach ich dich fr." Do saht dr Petrus:"Dis Lämmel hat wirklich un wahrhafdich kenn Herz g'hedd."

"Wonn de jetzt nit bekennsch, do kinne se dich henke!" saht unser Herrgott.

 

Do saht dr Petrus: " Dis Lämmel hat wirklich un wahrhafdich kenn Herz g'hedd! Er will mich zwinge for ze sahn, ich honn dis Herz gess, wu dis Lämmel doch gewiss kenn's g'hedd hat. Henke mich, henke mich!!"

Wie unser Herrgott g'hért hat, aß dr Petrus sich liewer will henke losse aß wie die Worhät sahn, hat'r de Befehl ginn, for ne gehen ze losse un er hat denne Dode selwer lewendich gemacht. Wie se drnoh widder mitnonner gong sin, hat unser Herrgott zum Petrus gesaht: "Kumm, mir wille dis Geld mitnonner dähle. Donn wonn ich dich soll iweralich un immer vum Galje befreïe, wird mr dis ze vill." Er hat die zweihunnert Fronke genumm un hat se in dreï Dähl gedähld, un wie dr Petrus dis g'sidd, hat'r g'froht: "Ei, Komerad, for was machsch du donn dreï Dähl? Mir sin jo numme ze zwät!" Not hat unser Herrgott g'saht:"Du wäsch nit, was unser Herrgott im Himmel macht? Der ähnt Dähl isch mn, der onner Dähl isch Dn un der dritt Dähl isch dem, wu's Herz gess hat!"

Un wie dr Petrus dis g'hért hat, do ruft'r: "So wohr e Gott lebt, ich honn's Herz gess", un er hat de dridde Dähl aa ing'steckt un er hat Urlaub g'holt vun unserm Herrgott un isch älän sne Wäh wdersch gong.

HAUT

 

 

5  Conte en francique rhénan (Saint-Louis, Sud-Est Moselle)

 

NB: Vous noterez cette fois que la langue de ce secteur (Pays de Phalsbourg-Dabo) est de plus en plus  alémanique (alsacienne) dans son vocalisme et certaines formes grammaticales. On se trouve ici dans une aire dialectale transitoire entre la Moselle francique et l'Alsace bas-rhinoise. On reconnaît également les participes passés finissant par un "e" contrairement aux habitudes du rhénan qui n'a pas de finale (er isch kumme / er isch kumm) .

 

Ohne Sorje

 

Es isch emol e Monn gewenn, e richer, richer Monn. Der hedd on sim Hüss e Schild g'hedd, do hedd druf g'stonde: "Haus ohne Sorgen". No isch dr Kenich vorbiekumme un isch zu dem Monn un hedd g'said:"Ihr henn kenn Sorje? Ich sin dr Kenich un henn allewil Sorje! Henn ihr e Wold?"

No hedd'r g'said: " Ja". No hedd dr Kenich g'said: "Jetz bringe ihr mir in Zitt vun dreï Monet e Wawe voll Holz, nit kurz un nit long, nit krumm un nit grad, nit bi Dah un nit bi Nacht! Un wonn's in dreï Monet nit do isch, no min ihr sterwe!"

No hedd der Monn gedenkt: "Jo, sell mach ich nit!" No hedd dr Kenich alle Dah zwei beriddene Schondärme verbie g'schickt. Die henn misse lüwe, ebb dies Schild noch do isch, un henn allewill min uffschriewe:" Ich lebe ohne Sorgen", un henn misse dem Kenich e Telegramm schicke.

No hedd dr Monn dies vun sim Fenschder üss g'sin. No hedd'r doch gedenkt: "Es geht doch on min Lewe", un hedd sich Sorje gemacht for dies ze vollfiehre. No isch'r in de Wold un hedd de Holzhacker g'fröit. No hedd der g'said: "Ebäh, jetz moche ihr e Wawe voll rundi, gedrechseldi Hölzer, no isch's nit long un isch's nit kurz, nit krumm un nit grad, no isch's rund. un no gehn ihr om e Mittwoch zwischen Dah un Nacht un bringe dies enonne". Un so hedd'r's gemacht. No hedd dr Kenich g'said: "Henn ihr jetz kenn Sorje g'hedd?" hedd'r g'said:"Jo !"

No hedd dr Kenich g'said: "Do gehn, un mache dies Schild eweck, donn es gidd kenn Mensch ohne Sorje!"

HAUT

 

 

6    Conte en dialecte alémano-francique (Vallée de la Zorn, Moselle)

 

NB: Par la grammaire, le vocalisme et parfois le consonantisme, le dialecte parlé en Moselle le long de la vallée de la Zorn à la jonction de l'Alsace rappelle aux autres Mosellans plus l'alsacien que le francique.

Les formes alsaciennes sont matérialisées par la couleur bleue.

 

E Frau wü nit hedd wille spinne

 

Es sin e Monn un e Frau g'sin, un der Monn hedd gäre g'hedd, daß sini Frau soll spinne. Un die Frau hedd nit gäre g'schafft, sie hedd numme wille redsche. Jetz isch se zü dr Nochberschfrau. No hedd die g'saht: " sohsch grad, 's Spinne verdrahsch nit. Wonn dü spinnsch, so bisch kronk!" Jetzert isch sie heim. E Zitt long isch dr Monn zefridde g'sin. Uf aimol saht 'r Monn: "So konn dies Ding nit gehn! Dü müsch mr spinne!"

"Ja", hedd se g'saht, "ich konn nit spinne, ich henn kenn Kunkel".

"Oh", saht dr Monn, "dem konn ich abhelfe. Wonn ich jetz 's Midda gess henn, so geh ich dir e Kunkel schniede." Jetz, wie er gess g'hedd hedd, isch'r hinte on's Hüss, do henn se so bissel Berich g'hedd mit Hecke. Jetz isch der Monn uf ainer Sitt nuf, un die Frau isch g'schwind uf dr onder nuf.

Jetz hedd der Monn do onfonge schniede. Do hedd die Frau als neweds dron g'saht mit hohler Stimm: "Wer Kunkle haut, der stirbt! Wer spinnt, der verdirbt!"

Hedd der Monn gedenkt: "Nä, ich will nit sterwe, un mini Frau soll nit verderwe", un isch heim.

D'Frau isch awer schun wider drunte g'sin, wie'r kumme isch. Die hedd sich gedummelt! "Oh", saht'r, "Frau, dü brüchsch nit spinne. Ich will nit sterwe, un sollsch aa nit verderwe!" Un dernoh isch se halt froh g'sin. No hedd's wider e Zitt long gewährt. Ja, der Monn will wider g'spunne henn. Alli Fraue henn g'spunne. "Dü müsch aa spinne!"

Jetz isch se wider dr Nochberschfrau. No hedd selli g'saht: "Jetz waisch was? Jetz bestellsch dr e G'henk bim Metzjer. No, wenn d'ains hesch, no sahsch mr's!"

Jetz isch se kumme om e scheene Dah un hedd g'saht: "Jetz henn ich ains."

Saht se: "Jetz gehsch onne un binsch dies G'henk om e Bond um dich erum un derno kumm ich dir, no spinne mir mitnond. Un d'rno, wonn de e Zitt long g'spunne hesch, no jommersch als :"Oh, ich verdrah's nit, ich müess mr noch 's G'henk erüsspinne. Oh, ich müess mich in d'Heh moche, ich müess de Rock e bissel uffmache." Un do machsch denne Bändel uff, un iwer aimol, platsch, losch's erunterfolle." Jetz hen se g'spunne un verzehlt un no gejommert, un's G'henk henn se erunterfolle losse! Un sie isch dezü uf de Bodde g'folle.

"Oh, armi Frau", hedd der Monn no g'saht, "ich henn jo nit gemeint, daß's dir es so schlecht macht, oh, dü brüchsch jo nimeh spinne!" un hedd's Spinnrädel mitsomt dr Kunkel zum Fenschder nüssg'schmisse!

 

 

 

(Tous les contes ont été retapés à partir de l'ouvrage édité en alphabet gothique en 1940 par Angelika Merkelbach-Pinck chez l'éditeur "Bärenreiter-Verlag" à Kassel. Nous avons respecté la graphie de l'auteur à quelques rares exceptions près. L'auteur s'est orienté le plus souvent à la forme allemande standard; ceci explique les divergences parfois importantes entre la graphie utilisée dans les autres pages du site et celle des contes.

 

  1. Merkelbach-Pinck est la sœur de Louis Pinck, l'un des personnages les plus emblématiques de la langue et culture régionale mosellane, entre autres,  pour son travail sur les chants populaires lorrains germanophones "Verklingende Weisen".)

 

HAUT